CBAM Varsayılan Değerleri: 2026 Kesin Döneminde Hangi Değer, Nasıl Uygulanıyor?

1 Ocak 2026’dan bu yana CBAM’in kesin dönemindeyiz: AB’ye çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre ve hidrojen ithal eden firmalar, ürünlerinin gömülü emisyonları için sertifika teslim etmek zorunda. Ve bu noktada her ithalatçının — dolayısıyla AB’ye satış yapan her üreticinin — önüne aynı soru geliyor: emisyon hesabında hangi sayı kullanılacak?

İki seçenek var. Ya tesisinizin gerçek, izlenmiş ve doğrulanmış emisyon verisini kullanırsınız; ya da Avrupa Komisyonu’nun sizin yerinize belirlediği varsayılan değeri (default value). Bu yazıda ikinci seçeneğin kurallarını anlatacağım — çünkü bu değerlerin nasıl çalıştığını bilmeden, gerçek veri toplamanın size ne kazandıracağını da hesaplayamazsınız.

Bu yazıyı yazmadan önce ilgili mevzuat ekini satır satır işledik: 1.913 sayfalık Resmî Gazete ekinde, 122 ülke ve bölge için 11.000’in üzerinde değer var. Bu çalışmanın çıktısını yazının sonunda bulacaksınız.

Yasal çerçeve: iki tüzük, tek tablo

Kesin dönem varsayılan değerleri, 16 Aralık 2025 tarihli Uygulama Tüzüğü (EU) 2025/2621 ile belirlendi ve 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanıyor. Ancak hikâye burada bitmedi: tablolar kısa sürede konsolide edilirken bir dizi aktarım hatası oluştu ve Komisyon, 31 Temmuz 2026’da yayımlanan Uygulama Tüzüğü (EU) 2026/1740 ile Annex I’i (ve Annex IV’ü) bütünüyle değiştirdi. Düzeltme geriye dönük olarak 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli.

Pratik sonuç şu: bugün geçerli değerler, 2026/1740’ın ekindeki tablolardır. Aralık 2025’te yayımlanan ilk tablolardan alınmış bir değerle çalışıyorsanız, özellikle bazı çelik kodlarında ve çimento TARIC ayrımlarında güncel olmayan sayılar kullanıyor olabilirsiniz.

Tablolar nasıl okunuyor?

Annex I, ülke bazında tablolardan oluşuyor. Her tabloda ürünler CN koduyla (bazı çimento ürünlerinde 10 haneli TARIC koduyla) listeleniyor ve üç değer veriliyor: direkt emisyonlar, endirekt emisyonlar ve toplam emisyonlar (tCO₂e/ton ürün).

Burada doğrulayıcı gözüyle altını çizmem gereken bir ayrıntı var: tüzüğün gerekçesine göre sertifika hesabı toplam emisyon sütunu üzerinden yapılıyor; direkt ve endirekt sütunlar bilgi amaçlı. Yani direkt ve endirekt değerleri toplayıp yuvarlama farklarıyla uğraşmanıza gerek yok — esas alınacak sayı, toplam sütunundaki değerdir.

Tablolarda ayrıca bazı satırlarda (A)’dan (L)’ye harfler görürsünüz. Bunlar, ücretsiz tahsisat düzeltmesinde kullanılan CBAM kıyas değerini belirleyen üretim rotası göstergeleri: örneğin (C) BF/BOF rotalı karbon çeliği, (K) birincil alüminyum, (A) gri klinker/çimento. Rota belirtilmemişse kıyas değeri üretim rotasından bağımsızdır.

Bir de kapsam notu: elektrik bu tablolarda yer almıyor — Annex I başlığı açıkça “elektrik hariç” diyor. Elektriğin varsayılan değerleri ayrı kurallara tabi.

Ceza payı: %10’dan %30’a

Varsayılan değer kullanmanın bir bedeli var. Tüzük, varsayılan değerle hesaplanan toplam emisyonun üzerine bir artış payı (mark-up) ekliyor:

Çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojen sektörlerinde 2026 için %10, 2027 için %20, 2028 ve sonrası için %30. Gübre sektöründe ise her yıl için %1.

Bu oranların mantığı basit: varsayılan değer bir kolaylık, ama kalıcı bir strateji olmasın isteniyor. 2028’e gelindiğinde, gerçek verisi olmayan bir ithalatçı aynı ürün için gerçek veriyle çalışan rakibinden yüzde otuz daha fazla emisyon beyan etmiş olacak — ve sertifika maliyeti de buna göre artacak.

“–” işaretli satırlar ve listede olmayan ülkeler

Tabloları incelerken çokça “–” işaretli hücre göreceksiniz. Tüzük bu durumu açıkça düzenliyor: bir ülke için değer verilmemişse veya hücrede “–” varsa, “Diğer ülkeler ve bölgeler” tablosundaki değer uygulanır. Aynı kural, tabloda hiç yer almayan ülkeler için de geçerli.

Bu ayrıntı göründüğünden önemli, çünkü “Diğer ülkeler” değerleri çoğu üründe ülke bazlı değerlerden yüksek. Ülkenizin satırında “–” görmek, o ürün için değer yok demek değil — çoğu zaman daha yüksek bir yedek değerin devreye girmesi demek.

Düzeltme tüzüğü fiilen ne değiştirdi?

2026/1740’ın gerekçelerinde sayılan düzeltmeler, tabloların ne kadar dikkatli okunması gerektiğini gösteren küçük bir vaka çalışması gibi. Birkaç örnek: beyaz ve gri klinker ile beyaz ve gri hidrolik çimento artık 10 haneli TARIC kodlarıyla ayrı satırlarda; kalsine kil satırı, CBAM kapsamının yalnızca kalsine kaolinik kille sınırlanması nedeniyle TARIC koduna taşındı; Tayvan’ın paslanmaz çelik kodlarındaki (7218–7223) hatalı değerler ve Angola’nın demir cevheri satırındaki aktarım hatası düzeltildi; Arnavutluk’tan Zimbabve’ye yedi ülkede sehven atlanmış değerler eklendi. Ayrıca ilk tüzükte yer alan 2026/2027/2028 “ceza payı dâhil” sütunları yuvarlama tutarsızlıklarını önlemek için tamamen kaldırıldı — nihai hesap artık CBAM Kayıt Sistemi içinde yapılıyor.

Bunların her biri tek başına küçük görünebilir. Ama yanlış sürümden alınmış tek bir değer, yıllık ithalat hacmiyle çarpıldığında ciddi bir sapmaya dönüşüyor.

İhracatçı için asıl mesaj

Varsayılan değerler ithalatçının hayatını kolaylaştıran bir güvenlik ağı — ama bedeli, çoğu durumda gerçekte olduğundan yüksek bir emisyon beyanı ve üstüne eklenen ceza payı. Bu denklemin diğer tarafında, CBAM kurallarına göre izlenmiş ve doğrulanmış gerçek tesis verisi var: onu kullandığınızda ceza payı hiç devreye girmiyor.

Türkiye’den AB’ye satış yapan bir üreticiyseniz atmanız gereken ilk adım basit: ürününüzün CN kodu için Türkiye satırındaki varsayılan değere bakın ve kendi tahmini emisyon yoğunluğunuzla karşılaştırın. Aradaki fark, veri altyapısına yapacağınız yatırımın getirisini gösterir. Bu hesap için veri toplamaya bugünden başlamak gerekiyor — tıpkı Dijital Ürün Pasaportu ve EPD tarafında olduğu gibi, aynı üretim verisi birden fazla düzenlemenin temelini oluşturuyor.

Değerleri tek tek aramayın: sorgulama aracı

Bu yazının başında sözünü ettiğim çalışmanın çıktısı, ücretsiz CBAM Değer Sorgulama aracımız. Resmî tablolardaki değerlerin tamamını ülke, sektör, ürün adı ve CN/TARIC koduna göre filtreleyebilir; “–” işaretli satırlarda hangi yedek değerin uygulanacağını otomatik görebilir; doğrulanmış kendi veriniz varsa varsayılan değer + ceza payı senaryosuyla yıllık sertifika maliyeti farkınızı hesaplayabilirsiniz. Araç bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değerler için her zaman Resmî Gazete’de yayımlanan tüzükler esastır. Komisyon’un konsolide Excel dosyasını ve on rehber dokümanı da CBAM Rehber Dokümanları sayfamızdan indirebilirsiniz.

EPDlogy olarak üreticilerin ürün bazlı emisyon verisini kurmasına destek oluyoruz: üretim verinizin toplanması, emisyon yoğunluğunun ürün bazında hesaplanması ve dosyanın CBAM doğrulamasına hazır hale getirilmesi. Doğrulamanın kendisi akredite doğrulayıcıların işi; bizim katkımız, o masaya sağlam bir dosyayla oturmanızı sağlamak. Ürünleriniz için nereden başlamanız gerektiğini konuşmak isterseniz iletişime geçin.