HİZMET · ÜRÜN KARBON AYAK İZİ
ISO 14067 Ürün Karbon Ayak İzi (PCF)
Ürün karbon ayak izi (PCF), bir ürün sistemiyle ilişkili sera gazı emisyonlarını niceliksel olarak ortaya koyar ve ISO 14067 ile birlikte ISO 14040/44 yaşam döngüsü değerlendirmesi ilkelerine uygun şekilde geliştirilebilir. Çalışmanın kapsamı, sistem sınırı ve raporlama biçimi, sonucun hangi amaçla kullanılacağına göre tanımlanır. EPDlogy bu çalışmayı kurar, modeller, belgeler ve bağımsız incelemeye dayanacak biçimde hazırlar.
İpek Göktaş Kalkan · Bağımsız EPD Doğrulayıcısı & LCA Danışmanı · Son inceleme: 8 Eylül 2026
Özet
- PCF, iklim değişikliği / sera gazı odaklı bir ürün düzeyi çalışmasıdır; çok göstergeli bir beyan değildir.
- ISO 14067, ISO 14040 ve ISO 14044'te tanımlanan yaşam döngüsü değerlendirmesi ilke ve gerekliliklerinin üzerine kurulur.
- PCF bir EPD değildir ve otomatik olarak birbirlerinin yerine geçmezler — ancak aynı tesis verisi ve aynı model çoğu zaman her ikisini de besleyebilir.
- Sistem sınırı kullanım amacına göre tanımlanır: beşikten kapıya, beşikten mezara veya teknik olarak gerekçelendirilebildiğinde kısmi ürün karbon ayak izi.
- Sonucun güvenilirliğini belirleyen şey hesaplama değil, verinin izlenebilirliği ve varsayımların gerekçelendirilmesidir.
ISO 14067 nedir?
ISO 14067, bir ürünün karbon ayak izinin niceliklendirilmesine ilişkin gereklilikleri ve kılavuzu ortaya koyan uluslararası standarttır. Kendi başına duran bağımsız bir yöntem değildir: ISO 14040 ve ISO 14044'te tanımlanan yaşam döngüsü değerlendirmesi ilke, çerçeve ve gerekliliklerinin üzerine kurulur ve bunları sera gazı odağına daraltır.
Pratikte bu şu anlama gelir: bir PCF çalışması, tam kapsamlı bir LCA çalışmasıyla aynı disiplini gerektirir — amaç ve kapsam tanımı, sistem sınırı, veri kalitesi kuralları, tahsis yaklaşımı ve yorumlama. Fark, sonuç setinin genişliğindedir: PCF, iklim değişikliği kategorisine odaklanır.
ISO 14067 kapsamında sonuç tek ve ayrıştırılmamış bir sayı değildir; fosil ve biyojenik sera gazı katkıları ile arazi kullanımı değişikliğinden kaynaklanan katkılar birbirinden ayrı ele alınır. Bu ayrım, özellikle biyokütle içeren veya ahşap bazlı ürünlerde sonucun nasıl okunacağını doğrudan etkiler.
ISO 14067 bir sertifikasyon standardı değildir
ISO 14067 hesaplama ve raporlama gerekliliklerini tanımlar. "ISO 14067 sertifikası" diye bir belge yoktur; ortaya çıkan şey, gerektiğinde bağımsız incelemeye sunulabilecek bir çalışma ve rapordur. EPDlogy bu çalışmayı hazırlar ve belgeler; akreditasyona dayalı bir belgelendirme hizmeti vermez.
Bir PCF çalışması neleri kapsar?
Aşağıdaki başlıklar, projeye göre kapsama girebilecek çalışma kalemleridir. Hangilerinin gerekli olduğu; ürün, hedef kullanım ve elinizdeki verinin hazırlık düzeyiyle birlikte belirlenir.
- Amaç ve kapsam tanımı — sonucun kim için, hangi karar veya talebe cevaben üretildiği
- Ürün sistemi ve sistem sınırı — hangi süreçlerin dahil, hangilerinin dışarıda olduğu ve neden
- İşlevsel birim veya beyan birimi — çalışmanın türüne uygun olan
- Birincil veri toplama — tesis enerji tüketimi, üretim miktarları, reçete ve fire kayıtları
- Tedarik zinciri verisi — ana girdiler için tedarikçi verisi veya uygun arka plan veri tabanı seçimi
- Enerji ve taşıma verisi — elektrik kaynağı, yakıtlar, girdi taşıma mesafeleri ve modları
- Yaşam döngüsü modellemesi — süreç zinciri, tahsis yaklaşımı, kesme kuralları
- Sera gazı envanteri — akışların derlenmesi ve iklim değişikliği sonucuna dönüştürülmesi
- Fosil ve biyojenik katkıların ayrı ele alınması — ilgili olduğu ürünlerde arazi kullanımı değişikliği dahil
- Sonuçların yorumlanması — duyarlılık, tutarlılık ve tamlık kontrolleri
- Sıcak nokta analizi — emisyonun ürün zincirinin neresinde yoğunlaştığı
- PCF raporunun hazırlanması — sonucun nasıl elde edildiğini gösteren biçimde
- Veri ve model dokümantasyonu — çalışmanın yeniden izlenebilmesi için
- Bağımsız inceleme / doğrulamaya hazırlık desteği — müşteriniz, bir şema veya sözleşme bunu gerektiriyorsa
Sistem sınırı nasıl belirlenir?
Tek bir doğru sistem sınırı yoktur. Sınır, sonucun kullanım amacına göre tanımlanır ve raporda açıkça belirtilir. Aşağıdakiler uygulamada en sık karşılaşılan seçeneklerdir.
| Sınır | Neyi kapsar | Ne zaman gündeme gelir |
|---|---|---|
| Beşikten kapıya (cradle-to-gate) | Hammadde çıkarımından fabrika kapısına kadar | Müşteri, kendi hesabında sizin ürününüzü bir girdi olarak kullanacaksa |
| Beşikten mezara (cradle-to-grave) | Kullanım ve ömür sonu aşamaları dahil tüm yaşam döngüsü | Ürünün kullanım aşaması emisyonu belirleyici olduğunda veya tam tablo istendiğinde |
| Kısmi ürün karbon ayak izi | Yaşam döngüsünün tanımlı bir bölümü | Teknik olarak gerekçelendirilebildiğinde ve raporda açıkça kısmi olarak nitelendirildiğinde |
Sınır seçimi karşılaştırılabilirliği doğrudan etkiler: farklı sınırlarla hesaplanmış iki sonuç birbiriyle karşılaştırılamaz. Bu, uygulamada en sık atlanan noktalardan biridir.
PCF ile EPD arasındaki fark
İkisi sık karıştırılır. Aynı tesis verisinden beslenebilirler, ancak farklı sorulara cevap verirler ve biri diğerinin yerine otomatik olarak geçmez.
| PCF (Ürün Karbon Ayak İzi) | EPD (Çevresel Ürün Beyanı) | |
|---|---|---|
| Asıl odak | Sera gazı emisyonları — iklim değişikliği | Birden çok çevresel gösterge |
| Dayanak | ISO 14067, ISO 14040/44 ile birlikte | ISO 14025 ve geçerli PCR (yapı ürünlerinde EN 15804+A2) |
| Çıktı | Ürün düzeyinde karbon ayak izi sonucu ve raporu | Bağımsız doğrulanmış, program operatörünce yayımlanan Tip III çevresel beyan |
| Bağımsız doğrulama | Talep edildiğinde veya ilgili şema gerektirdiğinde | Yayın öncesi zorunlu |
| Kamuya açık kayıt | Genellikle hayır — çoğu zaman müşteriye özel | Evet, program operatörünün kütüphanesinde |
Biri diğerinin yerine otomatik olarak geçmez. Müşteriniz EPD istiyorsa PCF raporu yeterli olmaz; yalnızca karbon verisi isteniyorsa EPD sürecine girmek gereksiz olabilir. EPD Rehberi EPD tarafını ayrıntılı anlatıyor.
Bu hizmet kimin için?
PCF talebi genellikle üreticinin kendi inisiyatifinden değil, dışarıdan gelir. En sık karşılaştığımız durumlar:
- Müşteri talebi. Bir alıcı, kendi ürün veya kurumsal hesabı için sizin ürününüzün karbon verisini istiyor.
- Tedarik zinciri karbon bilgisi. Zincirin aşağısındaki bir üretici, girdi başına birincil veri talep ediyor.
- Ürün düzeyinde karbon azaltım analizi. Hangi malzeme, proses veya enerji kararının sonucu gerçekten değiştirdiğini görmek.
- İhale ve satın alma verisi. Şartname, ürün düzeyinde karbon bilgisi istiyor.
- Ürün düzeyinde çevresel raporlamaya hazırlık. Veri altyapısını bir kez düzgün kurmak.
- İç senaryo karşılaştırması. Yöntemsel olarak uygun olduğunda — aynı sistem sınırı, aynı veri kalitesi ve aynı varsayımlarla kurulmuş senaryolar arasında.
Karşılaştırma yaparken dikkat
İki PCF sonucu, ancak aynı sistem sınırı, aynı işlevsel/beyan birimi ve karşılaştırılabilir veri kalitesiyle üretilmişse karşılaştırılabilir. Farklı çalışmalardan gelen sayıları yan yana koymak, uygulamada en sık yapılan hatadır.
Nasıl çalışıyoruz?
Çalışmayı doğrulayıcı gözüyle kuruyoruz: bir dosyanın bağımsız incelemede hangi noktalarda sorgulanacağını bilerek başlıyoruz. Bu, sonradan yapılacak düzeltmelerden çok daha ucuza gelir.
Elinizde EPD veya SKDM için toplanmış tesis verisi varsa, aynı veri çoğu zaman PCF çalışmasını da besleyebilir — kapsam ve sınır farkları açıkça belgelendiği sürece. Veri toplama yapısını bir kez doğru kurmak, üç ayrı çıktının maliyetini birbirinden bağımsız hale getirir.
Doğrulayıcı perspektifi
Aşağıdakiler, ürün düzeyi karbon çalışmalarında bağımsız inceleme sırasında en sık sorgulanan noktalardır. Bunları baştan doğru kurmak, sonradan açıklamaya çalışmaktan çok daha kolaydır.
- Tutarsız sistem sınırları — Rapor metni bir sınır anlatırken modelin başka bir sınıra göre kurulmuş olması. En sık rastlanan ve en zor savunulan bulgu.
- Eksik birincil veri — Fabrika toplamı enerji verisinin ürün bazına ayrıştırılamaması. Ayrıştırma yapılamıyorsa yöntemi ve gerekçesi belgelenmelidir.
- Tedarikçi verisinin kalitesi — Tedarikçiden gelen sayının hangi kapsamla, hangi yıl için ve hangi yönteme göre hesaplandığının bilinmemesi.
- Tahsis (allocation) — Çok ürünlü hatlarda tahsis yönteminin seçilmiş olması yetmez; neden o yöntemin seçildiği de gerekçelendirilmelidir.
- Referans dönem — Enerji, üretim ve reçete verisinin farklı dönemlere ait olması. Veriler aynı temsil dönemini yansıtmalıdır.
- Elektrik verisi — Şebeke ortalaması mı, tedarikçiye özgü mü, sözleşmeye dayalı bir iddia mı — ve iddia varsa kanıtı. Kanıtsız yenilenebilir elektrik iddiası doğrulamada geçmez.
- Biyojenik karbon — Biyojenik katkının fosil katkıyla birleştirilmesi veya raporda ayrıştırılmaması. Ahşap ve biyokütle içeren ürünlerde sonucu doğrudan etkiler.
- Taşıma varsayımları — Varsayılan mesafeler ve boş dönüşler. Varsayım kullanmak sorun değildir; belgelenmemiş varsayım kullanmak sorundur.
- İzlenebilirlik — Rapordaki bir sayıdan geriye doğru kaynak veriye gidilebilmesi. Bu kurulmamışsa inceleme her seferinde en baştan başlar.
Sıkça sorulan sorular
Ürün karbon ayak izi (PCF) nedir?
Bir ürün sistemiyle ilişkili sera gazı emisyonlarının niceliksel olarak ortaya konmasıdır. ISO 14067 ile birlikte ISO 14040/44 yaşam döngüsü değerlendirmesi ilkelerine uygun şekilde geliştirilebilir. Kapsam, sistem sınırı ve raporlama biçimi sonucun kullanım amacına göre tanımlanır.
PCF ile EPD arasındaki fark nedir?
PCF sera gazı emisyonlarına odaklanır ve ISO 14067 kapsamında geliştirilir. EPD ise ISO 14025 ve geçerli PCR kapsamında, birden çok çevresel göstergeyi raporlayan, bağımsız doğrulanmış ve bir program operatörü tarafından yayımlanan Tip III bir beyandır. Biri diğerinin yerine otomatik olarak geçmez.
ISO 14067 sertifikası alabilir miyim?
"ISO 14067 sertifikası" diye bir belge yoktur. ISO 14067 hesaplama ve raporlama gerekliliklerini tanımlar; ortaya çıkan şey bir çalışma ve rapordur. Müşteriniz veya ilgili şema isterse bu çalışma bağımsız incelemeye sunulabilir.
PCF çalışması bağımsız doğrulama gerektirir mi?
Otomatik bir zorunluluk değildir. Bağımsız inceleme veya doğrulama ihtiyacı genellikle müşteri talebinden, bir şemanın kurallarından veya sözleşmeden doğar. Çalışmayı baştan bu ihtimale dayanacak biçimde kurmak, sonradan yeniden yapmaktan ucuzdur.
Elimizdeki EPD verisini PCF için kullanabilir miyiz?
Çoğu zaman evet — aynı tesis verisi ve aynı yaşam döngüsü modeli her iki çıktıyı da besleyebilir. Ancak sistem sınırı, birim ve raporlama gereklilikleri farklı olabilir; bu farkların açıkça belgelenmesi gerekir.
İki farklı ürünün PCF sonucunu karşılaştırabilir miyim?
Yalnızca aynı sistem sınırı, aynı işlevsel veya beyan birimi ve karşılaştırılabilir veri kalitesiyle üretilmişlerse. Farklı çalışmalardan gelen sayıları doğrudan yan yana koymak yöntemsel olarak hatalıdır.
Kaynaklar ve dayanak
Bu sayfa aşağıdaki standartların çerçevesi dikkate alınarak hazırlanmıştır. Standart metinleri zaman içinde revize edilebileceğinden, proje kapsamı belirlenirken yürürlükteki sürüm esas alınmalıdır.
Dayanak
- ISO 14067 — Sera gazları: ürünlerin karbon ayak izi
- ISO 14040 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: ilke ve çerçeve
- ISO 14044 — Yaşam döngüsü değerlendirmesi: gereklilikler ve kılavuz
- ISO 14025 — Tip III çevresel beyanlar (karşılaştırma amacıyla)
Son inceleme: 8 Eylül 2026
Ürününüz için PCF çalışmasını görüşelim
Hangi ürün, kimin talebiyle, hangi sistem sınırıyla ve elinizde hangi veri var — bunları birlikte netleştirip gerçekçi bir kapsam çıkaralım.
İletişime geçin