EPD REHBERİ · PROGRAM OPERATÖRÜ
EPD Program Operatörü Nasıl Seçilir?
Program operatörü seçimi bir kalite sıralaması değil, uyum kararıdır: hedef pazarınızın hangi yayını kabul ettiği, ürün kategoriniz için uygun PCR'ın mevcut olup olmadığı, hangi doğrulama rotasının uygulanabildiği ve ücret yapısı birlikte değerlendirilir. Doğru sıralama önce hedef pazarı, sonra PCR'ı, en son ücreti sormaktır — tersi genellikle ikinci bir yayın masrafı üretir.
İpek Göktaş Kalkan · Bağımsız EPD Doğrulayıcısı & LCA Danışmanı · Son inceleme: 7 Eylül 2026
Özet
- "En iyi operatör" diye bir şey yoktur — ürün kategorisine ve hedef pazara göre uygun olan vardır.
- Kararı belirleyen ilk soru EPD'yi kimin okuyacağıdır: yüklenici, yeşil bina şeması, kamu ihalesi veya AB müşterisi.
- Ürün kategoriniz için uygun PCR yoksa diğer tüm kriterler anlamsızlaşır.
- Yayın ücreti tek başına en zayıf seçim kriteridir; kabul edilmeyen bir yayın iki kez ödeme demektir.
- Yükleniciniz veya şartname belirli bir programı şart koşuyorsa karar zaten verilmiştir — bunu en başta sorun.
Program operatörü ne yapar?
Program operatörü, bir EPD programını yürüten kuruluştur. ISO 14025 çerçevesinde program kurallarını belirler, ürün kategori kurallarını (PCR) geliştirir veya kabul eder, doğrulayıcıları onaylar ve doğrulanmış beyanları kaydedip yayımlar.
Pratikte bu şu anlama gelir: EPD'nizin hangi kurallara göre hazırlanacağını, kimin doğrulayabileceğini ve nerede görüneceğini operatör belirler. Bu yüzden operatör seçimi teknik bir ayrıntı değil, projenin çerçevesini kuran karardır.
Karar kriterleri
Aşağıdaki kriterler önem sırasına göre değil, karar akışına göre dizilmiştir: üsttekiler netleşmeden alttakileri tartmak anlamsızdır.
| Kriter | Sorulacak soru | Neden belirleyici |
|---|---|---|
| Hedef pazar | EPD'yi kim okuyacak, hangi ülkede? | Kabul, beyanı okuyan tarafa bağlıdır; pazar netleşmeden rota seçilemez |
| Şartname / müşteri talebi | Belirli bir program veya veritabanı şart koşuluyor mu? | Şart varsa karar zaten verilmiştir |
| PCR mevcudiyeti | Ürün kategorim için uygun PCR var mı, geçerlilik tarihi ne? | Uygun PCR yoksa proje ya bekler ya kapsam değişir |
| Kapsam: yapı ürünü mü, değil mi? | Ürünüm yapı ürünü kapsamında mı? | Bazı programlar yapı ürünlerine odaklıdır, bazıları daha geniş kategorileri kapsar |
| Karşılıklı tanınma / ECO Platform | Hedef pazarda tanınırlık nasıl sağlanıyor? | Avrupa'da bazı alıcılar ve şemalar tanınırlık bekler |
| Doğrulama rotası | Bireysel doğrulama mı, ön onaylı araç mı, süreç sertifikasyonu mu? | Operatörün izin verdiği rota, efor ve maliyeti değiştirir |
| Araç kabulü | Kullandığım LCA aracı bu programda kabul ediliyor mu? | Ön onaylı araç rotası yalnızca kabul edilen araçlarla mümkündür |
| Yayın dili | İngilizce yeterli mi, yerel dil gerekiyor mu? | Ek dil sürümü ek çeviri ve kontrol demektir |
| Ücret yapısı | Yayın ücreti, firma kaydı, güncelleme ücreti nasıl? | Toplam sahiplik maliyetini beş yıllık pencerede düşünün |
| Veritabanı görünürlüğü | Beyanım müşterimin baktığı yerde görünecek mi? | Görünmeyen bir EPD, ticari olarak yarım kalır |
Bu tablo operatörleri karşılaştırmaz; hangi soruların sorulacağını gösterir. Cevaplar her operatörün kendi güncel kurallarından teyit edilmelidir.
Uygulamada karşılaşılan programlar
Aşağıdakiler, üreticilerin uygulamada en sık karşılaştığı uluslararası programlardır. Hepsi ISO 14025 temelinde çalışır ve yapı ürünlerinde EN 15804+A2 uygulanır. Burada bir sıralama yapılmıyor; her programın kapsamı, PCR kütüphanesi, doğrulama rotaları ve ücretleri kendi sayfalarından teyit edilmelidir.
- The International EPD® System (IES) — uluslararası kapsamı geniş, köklü bir program; yapı ürünleri dışında da ürün kategorileri barındırır ve kamuya açık bir EPD veritabanı yayımlar.
- EPD Hub — yapı ürünlerine odaklı, süreç akışını sadeleştirmeye çalışan daha yeni bir program.
- EPD Global (EPD-Norge tarafından işletiliyor) — uluslararası yayın yapan bir diğer operatör.
- RTS EPD (Building Information Foundation RTS, Finlandiya) — Finlandiya merkezli; İskandinav pazarına dönük projelerde gündeme gelir.
- Bunlar tek seçenek değildir. Hedef pazarınız başka bir ulusal programı bekliyorsa karar oradan başlar.
Bağımsızlık notu
EPDlogy hiçbir program operatörüne bağlı değildir. Bu sayfa hiçbir programı önermez; öneriyi ürün kategorisi ve hedef pazar temelinde, proje bazında yaparız.
Karar akışı
- 1Hedef pazarı ve okuyucuyu netleştirin — EPD'yi kim isteyecek: AB'deki yüklenici mi, yeşil bina projesi mi, kamu ihalesi mi, yurt içi müşteri mi?
- 2Şartnameyi okuyun — Belirli bir program, veritabanı veya standart sürümü şart koşuluyorsa karar burada biter.
- 3PCR mevcudiyetini kontrol edin — Ürün kategoriniz için uygun ve geçerli bir PCR var mı? Yoksa alternatif programa veya kapsam değişikliğine bakılır.
- 4Doğrulama rotasını belirleyin — Bireysel doğrulama, ön onaylı araç veya süreç sertifikasyonu — hangisi uygulanabilir ve hangisi kapsamınıza uygun?
- 5Ücret ve süreç yapısını karşılaştırın — Yayın ücreti, firma kaydı, güncelleme ve beş yıllık toplam sahiplik maliyeti.
- 6Görünürlüğü teyit edin — Beyan, müşterinizin baktığı veritabanında görünecek mi?
Operatör sonradan değiştirilebilir mi?
Teknik olarak yeni bir programda yeniden yayın mümkündür, ancak bu genellikle yeni bir doğrulama ve yeni bir yayın süreci anlamına gelir — yani ikinci bir maliyet ve ikinci bir takvim. Ayrıca hedef programın PCR'ı farklıysa modelin de gözden geçirilmesi gerekebilir.
Bu yüzden operatör kararı, projenin en başında ve hedef pazar netleştikten sonra verilmelidir. Uygulamada gördüğümüz en pahalı senaryolardan biri, yanlış pazara yayımlanmış bir EPD'nin bir yıl sonra yeniden yapılmasıdır.
Doğrulayıcı perspektifi
Birden çok program operatöründe doğrulayıcı olarak çalışırken görülen şey şu: programlar arasındaki fark, çoğu üreticinin beklediğinden farklı bir yerde. Hesaplama kuralları büyük ölçüde aynıdır — çünkü hepsi ISO 14025 ve yapı ürünlerinde EN 15804+A2 üzerine kuruludur. Gerçek fark PCR kütüphanesinde, doğrulama rotalarında, format gerekliliklerinde ve süreç işleyişindedir.
Doğrulama tarafında en sık gördüğümüz operatör kaynaklı sorun ise şu: çalışma bir programın kurallarına göre kurulmuş, sonra başka bir programda yayımlanmak istenmiş. Modül kapsamı, format ve bazen zorunlu göstergeler uyuşmadığı için dosya baştan düzenlenmek zorunda kalıyor.
Operatör seçiminde en sık yapılan hatalar
- Yayın ücretine göre seçmek. Toplam sahiplik maliyeti ve pazar kabulü çok daha belirleyicidir.
- Şartnameyi okumadan başlamak. Müşteri belirli bir programı şart koşuyorsa diğer tüm değerlendirme boşa gider.
- PCR mevcudiyetini sonradan kontrol etmek. Uygun PCR yoksa proje ya bekler ya kapsam değişir — bunu en başta bilmek gerekir.
- Doğrulama rotasını göz ardı etmek. Kullandığınız araç hedef programda kabul edilmiyorsa rota değişir, efor ve maliyet değişir.
- Yayın dilini geç düşünmek. İhracat için İngilizce çoğu zaman varsayılandır; sonradan eklenen dil sürümü ek iştir.
- Görünürlüğü teyit etmemek. Müşterinizin baktığı veritabanında görünmeyen bir beyan, ticari amacına ulaşmaz.
Sık sorulan sorular
Hangi EPD program operatörünü seçmeliyim?
Ürün kategorinize ve müşterilerinizin veriyi nerede aradığına bağlı. Karar; hedef pazar, şartname gereklilikleri, ürün kategoriniz için uygun PCR'ın mevcudiyeti, uygulanabilir doğrulama rotası, ücret yapısı ve veritabanı görünürlüğü birlikte tartılarak verilmelidir — yalnızca yayın ücretine göre değil.
Program operatörleri arasında gerçek fark nedir?
Hesaplama kuralları büyük ölçüde ortaktır; hepsi ISO 14025 temellidir ve yapı ürünlerinde EN 15804+A2 uygulanır. Fark daha çok PCR kütüphanesinde, kapsanan ürün kategorilerinde, izin verilen doğrulama rotalarında, format gerekliliklerinde, yayın süresinde, ücret yapısında ve veritabanı görünürlüğünde ortaya çıkar.
Bir programda yayımlanan EPD başka ülkede geçerli olur mu?
EPD'nin arkasındaki standartlar uluslararasıdır, dolayısıyla beyan coğrafi olarak sınırlı değildir. Ancak pratikte kabul, beyanı okuyan tarafa bağlıdır: bazı yeşil bina şemalarının, veritabanlarının ve kamu şartnamelerinin kendi listeleme veya program kabul koşulları vardır. Bu yüzden hedef pazar, yayın rotasından önce netleşmelidir.
Operatörü sonradan değiştirebilir miyim?
Teknik olarak yeni bir programda yeniden yayın mümkündür, ancak bu genellikle yeni bir doğrulama ve yeni bir yayın süreci anlamına gelir — ikinci bir maliyet ve ikinci bir takvim. Hedef programın PCR'ı farklıysa modelin de gözden geçirilmesi gerekebilir.
ECO Platform üyeliği şart mı?
Genel bir zorunluluk değildir. Avrupa'da bazı alıcılar, şemalar ve veritabanları tanınırlık beklediği için gündeme gelir. Hedef pazarınızın böyle bir beklentisi olup olmadığını şartnameden veya müşterinizden teyit edin.
Aynı ürün için birden fazla programda EPD yayımlanabilir mi?
Uygulamada bazı üreticiler farklı pazarlar için farklı programlarda yayın yapar. Ancak bu, her program için ayrı doğrulama ve ayrı yayın süreci demektir; ayrıca beyanlar arasında tutarlılık beklenir. Karar vermeden önce ek maliyetin ticari karşılığını değerlendirin.
Kaynaklar ve dayanak
Bu sayfa ISO 14025 çerçevesi ve program operatörlerinin kamuya açık program, PCR ve doğrulama kuralları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Program kuralları zaman içinde değişebileceğinden, nihai proje kararında seçilen operatörün güncel kuralları ayrıca teyit edilmelidir.
Dayanak
- ISO 14025
- The International EPD® System
- EPD Hub
- EPD Global
- Building Information Foundation RTS
Son inceleme: 7 Eylül 2026
Hangi programın uygun olduğundan emin değil misiniz?
Ürün kategorinizi, hedef pazarınızı ve uygulanacak PCR'ı birlikte değerlendirip yayın rotasını çıkarabiliriz.
İletişime geçin →