SKDM
Birleşik Krallık CBAM'i 2027'de Başlıyor: AB SKDM'den Farkları
AB'ninki tek sınır mekanizması olmayacak: Birleşik Krallık kendi CBAM'ini 1 Ocak 2027'de başlatıyor. Tasarım AB'den önemli noktalarda ayrışıyor — sertifika yerine vergi, ton yerine sterlin eşiği, farklı sektör listesi. İngiltere'ye de ihracat yapan üreticiler için iki rejimi tek yazıda karşılaştırdık.
İpek Göktaş Kalkan
1 Eylül 2026 · 7 dk okuma
AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması tek örnek olarak kalmayacak: Birleşik Krallık, kendi CBAM’ini 1 Ocak 2027’de başlatıyor. İngiltere’ye çelik, alüminyum, çimento, gübre veya hidrojen ihraç eden bir üreticiyseniz, 2027’den itibaren iki ayrı sınır mekanizmasının verisini yönetiyor olacaksınız — ve ikisi aynı şey değil.
Bu yazıdaki tasarım bilgilerinin tamamı Birleşik Krallık hükümetinin politika istişaresine verdiği resmî yanıt belgesinden alınmıştır; kaynağı yazının sonunda bulabilirsiniz.
En büyük fark: sertifika değil, vergi
AB SKDM’sinde ithalatçı sertifika satın alır ve teslim eder. UK CBAM ise bir vergi (levy) olarak tasarlandı: ithalatçı, ürünün gömülü emisyonu (tCO₂e) ile ilgili sektör oranının çarpımı kadar ödeme yapar. Sertifika almak, bulundurmak, teslim etmek yok.
Oranlar çeyreklik belirlenecek ve UK ETS fiyatı ile karbon fiyat desteğini yansıtacak; her sektör için ücretsiz tahsisat düzeyine göre ayarlanmış ayrı oran uygulanacak. Yani “UK CBAM fiyatı” tek bir sayı değil, sektör başına bir oran tablosu olacak.
Kapsam: benzer ama aynı değil
Kapsanan sektörler: alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve demir-çelik. İki önemli ayrışma:
- Elektrik kapsam dışı — AB SKDM elektriği kapsarken UK kapsamıyor.
- Başlangıçta değerlendirilen cam ve seramik 2027 kapsamına alınmadı; ileride eklenmeleri değerlendirilecek.
Eşik: 50 ton değil, £50.000
AB’nin kütle bazlı 50 ton muafiyetine karşılık UK, değer bazlı bir eşik seçti: 12 aylık kayan dönemde £50.000’ın altında UK CBAM ürünü ithal edenler kayıt yükümlülüğü dışında. Hükümetin etki analizine göre bu eşik, aksi hâlde kayıt olması gereken işletmelerin yaklaşık %80’ini kapsam dışına çıkarırken, emisyonların %99’undan fazlasını kapsam içinde tutuyor.
Veri tarafı: gerçek emisyon veya varsayılan değer
Burada mantık AB’ye benziyor: ithalatçı ya ürünün gerçek gömülü emisyonunu kullanır ya da varsayılan değerlere dayanır. UK varsayılan değerleri ürün bazında, başlıca ticaret ortaklarının üretim hacimleriyle ağırlıklandırılmış küresel ortalama emisyon yoğunluğu olarak belirlenecek — AB’nin ülke bazlı tablolarından farklı bir kurgu.
Üretici için anlamı: AB için kurduğunuz tesis verisi düzeni, UK için de işinizi görür. Aynı izleme dönemi, aynı proses verisi — iki rejime iki farklı biçimde raporlanır.
Menşe ülkede ödenen karbon bedeli burada da var
UK tasarımı, ürünün yurt dışında açık (explicit) bir karbon fiyatına tabi olduğu durumlar için indirim öngörüyor. “Açık karbon fiyatı”, üretim sırasındaki sera gazı emisyonlarına doğrudan konan ton başına fiyat olarak tanımlanıyor; indirim çeyreklik bazda uygulanacak. AB’nin 9. maddesindeki “fiilen ödenmiş” tartışmasının UK versiyonunu 2027’ye doğru izlemek gerekecek.
Takvim ve muhatap
- 1 Ocak 2027: UK CBAM başlıyor. İlk hesap dönemi 12 ay (2027’nin tamamı).
- 31 Mayıs 2028: İlk beyanname son tarihi.
- 2028’den itibaren: çeyreklik dönemlere geçiş.
- Yükümlü: mallar serbest dolaşıma girdiği anda onlardan sorumlu olan kişi.
İki rejim yan yana
| AB SKDM | UK CBAM | |
|---|---|---|
| Mekanizma | Sertifika satın alma + teslim | Vergi (levy) |
| Başlangıç | 1 Ocak 2026 (kesin dönem) | 1 Ocak 2027 |
| Sektörler | Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen, elektrik | Aynısı, elektrik hariç |
| Muafiyet eşiği | 50 ton/yıl (kütle) | £50.000/12 ay (değer) |
| Fiyat | AB ETS müzayede ortalaması; 2027’de haftalık | Çeyreklik sektör oranları (UK ETS bazlı) |
| Varsayılan değerler | Ülke × CN kodu bazlı | Ürün bazlı küresel ağırlıklı ortalama |
| İlk beyan | 30 Eylül 2027 (2026 ithalatı) | 31 Mayıs 2028 (2027 ithalatı) |
İngiltere’ye de ihracatınız var mı? Tek veri altyapısıyla iki rejimi birden besleyecek düzeni birlikte kuralım — bize yazın.
Kaynak: Birleşik Krallık hükümeti, “Introduction of a UK Carbon Border Adjustment Mechanism from January 2027 — Government response to the policy design consultation”. Uygulama mevzuatı hâlâ şekillenmektedir; beyan hazırlarken güncel resmî yayınları esas alın.
Sık Sorulan Sorular
UK CBAM ne zaman başlıyor?
1 Ocak 2027'de. İlk hesap dönemi 12 ay olacak (2027 yılının tamamı) ve ilk beyanname 31 Mayıs 2028'e kadar verilecek; 2028'den itibaren dönemler çeyrekliğe geçecek.
UK CBAM hangi sektörleri kapsıyor?
Alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve demir-çelik. AB SKDM'den farklı olarak elektrik kapsam dışı; başlangıçta değerlendirilen cam ve seramik de 2027 kapsamına alınmadı, ileride eklenmesi değerlendirilecek.
UK CBAM'de sertifika satın alınacak mı?
Hayır — bu, AB'den en büyük tasarım farkı. UK CBAM bir vergidir (levy): ithalatçı, gömülü emisyon tonu × ilgili sektör oranı üzerinden ödeme yapar. Oranlar çeyreklik belirlenir ve UK ETS fiyatını, karbon fiyat desteğini ve ücretsiz tahsisatları yansıtır.
Küçük ithalatçılar için eşik var mı?
Var, ama kütle değil değer bazlı: 12 aylık kayan dönemde £50.000'ın altında UK CBAM ürünü ithal edenler kayıt yükümlülüğü dışında kalıyor. Resmî etki analizine göre bu eşik, işletmelerin yaklaşık %80'ini kapsam dışına çıkarırken emisyonların %99'undan fazlasını kapsam içinde tutuyor.