TÜRKÇİMENTO'dan TR-ETS değerlendirmesi: kıyas kriterleri ve gelirlerin kullanımı öne çıktı

Türkiye Çimento Sanayicileri Birliği (TÜRKÇİMENTO), Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nin yayımlanmasının ardından bir değerlendirme yayımladı. Birliğin CEO’su Volkan Bozay, sistemi bir uyum yükü olarak değil, düşük karbonlu üretime geçişte rekabet avantajı sağlayabilecek bir araç olarak gördüklerini belirtti. Çimento, TR-ETS pilot döneminde kapsama alınan beş sektörden biri; günlük 500 ton ve üzeri kapasiteli klinker döner fırınları sistemin kapsamında yer alıyor.

Açıklamada öne çıkan ilk talep, geçiş sürecinin öngörülebilir ve şeffaf olması. Bozay, pilot dönemden tam uygulamaya geçişte sektörlerin gerçek üretim koşullarını dikkate alan kıyaslama kriterlerinin, adil geçiş yaklaşımının ve etkin yatırım desteklerinin belirleyici olacağını vurguladı. Bu talep, mevcut takvimle doğrudan ilgili: Yönetmelik ücretsiz tahsisatın kıyas yöntemiyle hesaplanacağını hükme bağlıyor, ancak alt tesis bazındaki sayısal kıyas değerleri ve sektörel faaliyet katsayıları henüz ilan edilmedi. Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100 olsa dahi, emisyon yoğunluğu ilan edilecek kıyas değerinin üzerinde kalan tesisler açık verebilecek.

İkinci başlık, karbon fiyatlandırmasından elde edilecek gelirlerin nasıl kullanılacağı. Bozay, sanayinin karbonsuzlaşmasının uzun vadeli ve yüksek bütçeli yatırımlar gerektirdiğini, bu nedenle karbon piyasası gelirlerinin iklim değişikliğiyle mücadele, Ar-Ge ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Yönetmeliğin dayandığı 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 12’nci maddesi, birincil piyasa satış gelirlerinin genel bütçeye özel gelir olarak kaydedileceğini ve tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmasından elde edilen gelirlerin iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm amacı dışında kullanılamayacağını düzenliyor.

Açıklamada ihracat boyutuna da yer verildi. Türkiye’de ödenen karbon bedelinin AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında sınırda mahsup edilebilmesi, ihracatçının rekabet gücü açısından kritik görülüyor; bu yolla karbon maliyetinin bir bölümünün yurt içinde kalarak yerli sanayinin dönüşümünü finanse edebileceği değerlendiriliyor. Birlik ayrıca sektörün alternatif yakıt kullanımı, enerji verimliliği, atık ısı geri kazanımı ve klinker oranının azaltılması çalışmalarını sürdürdüğünü, uzun vadeli yol haritasında ise karbon yakalama ve depolama teknolojilerinin yer aldığını belirtti.