SKDM Doğrulama Süreci: Doğrulayıcı Neye Bakar?

SKDM doğrulamasını kim yapabilir?

SKDM doğrulaması, geçerli kurallara göre SKDM faaliyetleri için akredite edilmiş bir doğrulayıcı tarafından yapılır. Doğrulayıcılar tüzel kişilerdir (şirketler) ve akreditasyonu bir ulusal akreditasyon kuruluşu (NAB) verir; değerlendirme EN ISO/IEC 17029 ve EN ISO 14065 standartları ile SKDM’ye özgü mevzuata (Delege Tüzük (AB) 2025/2551) göre yapılır. AB dışında yerleşik doğrulama kuruluşları da SKDM akreditasyonu sunan bir ulusal akreditasyon kuruluşuna başvurabilir. Akreditasyon ile SKDM kayıt sistemine erişim ayrı adımlardır: doğrulayıcılar akreditasyonlarından sonraki iki ay içinde kayıt sistemine kaydolur.

Komisyon’un mevcut takvimine göre: SKDM kayıt sistemi 1 Eylül 2026’dan itibaren akredite doğrulayıcıların erişimine açıldı ve akredite SKDM doğrulayıcıları ilk doğrulama raporlarını Ocak 2027’den itibaren düzenleyebilecek. Bu raporlar, 2026’da başlayan kesin döneme ait emisyon verilerini konu alıyor.

Doğrulama tesis düzeyindedir

SKDM doğrulaması, SKDM mallarının üretildiği TESİS düzeyinde yapılır: tesis → üretim prosesleri ve ürünler → gömülü emisyon hesabı → doğrulama raporu. Sabit tesisler için "saha", her zaman tesisin fiziksel konumudur; doğrulayıcı tesis sınırlarını, prosesleri ve kaynak akışlarının eksiksizliğini fiilen değerlendirir.

Bu yüzden SKDM doğrulaması bir "ürün karbon ayak izini doğrulatmak" değildir: tesis ve metodoloji kanıtı olmadan tek başına bir ürün GWP sayısı, doğrulayıcının makul güvence için ihtiyaç duyduğu izlenebilirliği sağlamaz. Sayının arkasındaki tesis verisi, hesap dosyaları ve kayıtlar incelemenin asıl konusudur.

Doğrulayıcı fiilen neye bakar?

Aşağıdaki başlıklar, geçerli SKDM metodolojisi ve doğrulama rehberinden derlenmiştir. Her kalem her tesiste ve her sektörde aynı şekilde uygulanmaz; kapsam tesisin niteliğine, sektörüne ve kullanılan yönteme göre değişir.

Makul güvence ve önemlilik

SKDM doğrulaması MAKUL GÜVENCE düzeyinde yapılır: doğrulayıcı, emisyon raporunun önemli yanlışlıklardan ve önemli uygunsuzluklardan arınmış olup olmadığını değerlendirir. Makul güvence mutlak güvence değildir — doğrulama riskini sıfıra indirmek amaçlanmaz ve doğrulama, her hücrenin hatasız olduğunu garanti etmek değildir; önemli hataların ve metodolojiye aykırılıkların doğrulama görüşünü bozmayacak seviyede olduğuna dair makul güvence sağlamayı amaçlar.

Önemlilik eşiği mevzuatta tanımlıdır (Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2546, Md. 5): CN koduyla tanımlı her mal için spesifik gömülü emisyonların (SEE) %5’i ve spesifik gömülü ücretsiz tahsisin (SEFA) %5’i. Diğer parametreler için doğrulayıcı, yanlışlıkların büyüklük ve niteliğine göre uzman yargısı kullanır. Eşiğin altındaki bir yanlışlık da nitelik itibarıyla önemli sayılabilir — eşik mekanik bir serbest geçiş değildir.

Saha ziyareti

Kural: doğrulayıcının, doğrulama sürecinde uygun bir veya birden fazla zamanda tesise saha ziyareti yapması gerekir (Tüzük (AB) 2023/956 Ek VI, 1(c) ve Delege Tüzük (AB) 2025/2551 Ek II, 2.13). Ziyaret; tesis sınırlarının, üretim proseslerinin, kaynak akışlarının eksiksizliğinin, ölçüm cihazlarının ve izleme sistemlerinin yerinde değerlendirilmesi için kullanılır.

İstisnalar Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2546’da tanımlıdır: belirli koşullarda "sanal saha ziyareti" yapılabilir; belirli koşullarda — özellikle çok küçük ve basit tesislerde — ziyaretten feragat edilebilir. Her iki durumda da doğrulayıcının makul güvenceye yine de ulaşabilmesi gerekir ve karar, iç doğrulama dokümantasyonuna kaydedilir. Yani ne "her doğrulamada saha ziyareti mutlaktır" ne de "saha ziyareti isteğe bağlıdır" demek doğrudur.

Uzaktan doğrulama = otomatik olarak saha ziyareti gerekmiyor anlamına gelmez.

Doğrulama sürecinde ne olur?

Rehberin tanımladığı akış — adımların derinliği tesise ve riske göre değişir:

1. 1İşletmeci, emisyon hesabını ve kanıt setini hazırlar
2. 2Doğrulayıcı ile sözleşme öncesi aşama ve doğrulamanın planlanması
3. 3Stratejik analiz ve risk analizi
4. 4Veri akışlarının, metodolojinin ve kontrollerin incelenmesi (süreç analizi)
5. 5Gerektiğinde saha ziyareti (yukarıdaki kurala göre)
6. 6Bulgular; gerekliyse düzeltmeler ve veri boşluklarının ele alınması
7. 7İç doğrulama dokümantasyonu ve bağımsız gözden geçirme
8. 8Nihai doğrulama sonucu ve doğrulama raporu

Doğrulama raporunda ne var?

Raporun asgari içeriği Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2546’nın Ek’inde tanımlıdır. Yüksek düzeyde: işletmeci ve tesis kimliği, raporlama dönemi, doğrulayıcı kimliği, mallara ve emisyonlara ilişkin bilgiler, bulgular ve raporun çekirdeği olan doğrulama görüşü (verification statement). Rapor İngilizce düzenlenir ve SKDM kayıt sistemi üzerinden verilir; işletmeci kayıtlı değilse rapor sistemden dışa aktarılıp iletilir.

Doğrulayıcıya gitmeden önce üretici ne hazırlamalı?

Pratik hazırlık listesi — doğrulayıcının işini (ve sizin sürenizi) en çok kısaltan kalemler:

• ☐ Tesis ve işletmeci bilgileri
• ☐ Raporlama dönemi
• ☐ SKDM ürün / CN kodu eşlemesi
• ☐ Üretim rotası
• ☐ Üretim miktarları
• ☐ İlgili emisyon ve faaliyet verileri
• ☐ İlgili öncül bilgileri
• ☐ Paylaştırma metodolojisi
• ☐ Hesap dosyası / modeli
• ☐ İzleme metodolojisi ve dokümantasyonu
• ☐ Kaynak kanıtlar (sayaç, fatura, üretim kayıtları)
• ☐ İç mutabakat ve tutarlılık kontrolleri

Hesaplamak ≠ Belgelemek ≠ Doğrulatmak

Çoğu tesis birinci sütunu üretebilir; doğrulamanın kaderi ikinci ve üçüncü sütunda belli olur.

Doğrulama öncesi sık görülen sorunlar

Bunlar resmî "ret kriterleri" değildir; doğrulamayı zorlaştırabilecek, pratikte sık görülen durumlardır:

• CN/ürün kapsamının üretim kayıtlarıyla tutarsız olması
• Üretim miktarı ile enerji/yakıt verilerinin farklı dönemleri kapsaması
• Belgelenmemiş paylaştırma yaklaşımı
• Eksik öncül bilgisi
• Hesap tablolarında açıklanmamış elle düzeltmeler
• Eksik denetim izi; değerlerin kaynak kanıtlara geri izlenememesi
• Hesap metodolojisinin geçerli SKDM gerekliliklerine uymaması
• EPD/PCF sonucunun SKDM metodolojisine eşlenmeden doğrudan kullanılması

Sık sorulanlar

İlgili sayfalar ve araçlar