SEKTÖR REHBERİ
SKDM gübre rehberi
AB'ye gübre ürünü ihraç eden üreticiler için SKDM'nin bu sektörde nasıl çalıştığını tek sayfada topladık: kapsam, emisyon kuralları, varsayılan değerler ve tesiste izlenmesi gerekenler — hepsi Komisyon kaynaklarına dayanarak.
Son kontrol: 31 Ağustos 2026
Kapsam: hangi ürünler?
27 CN kodu/kod grubuKapsam, zincirin başındaki kimyasallarla başlıyor: nitrik asit (2808), amonyak (2814) ve potasyum nitrat (2834 21). Asıl geniş grup ise azotlu gübreler: üre, amonyum nitrat, amonyum sülfat, CAN ve karışımları (3102) ile azot içeren kompoze gübreler (3105). Komisyon tablosunda gübre sektörü için 27 kod satırı listeleniyor. Yalnızca fosfor/potasyum içeren ve azot içermeyen gübreler kapsam dışıdır.
Kendi CN kodunuzu sorgulayın →Hangi emisyonlar fiyatlanıyor?
Gübrede hem doğrudan hem dolaylı emisyonlar fiyatlanıyor: gübre ürünleri, yalnızca doğrudan emisyonların sayıldığı Ek II listesinde yer almıyor ve varsayılan değer tablosunda gübre satırlarının dolaylı emisyon sütunu dolu. Sektörün bir başka ayrıcalığı varsayılan değer payında: çoğu sektörde 2026 için %10 olan pay, gübre ürünlerinde yalnızca %1 (2028 dahil sabit). Buna karşılık sektörün kendine özgü yükü N₂O: nitrik asit üretiminin baskın sera gazı diazot monoksittir ve CO₂ eşdeğerine çevrilerek gömülü emisyona dahil edilir.
Varsayılan değerler: örnek satırlar
| CN kodu | Ürün | Varsayılan değer (tCO₂e/t) | Rota |
|---|---|---|---|
| 2814 10 00 | Susuz amonyak | 2,27 | — |
| 2808 00 00 | Nitrik asit | 2,72 | — |
| 3102 10 90 | Üre (≤%45 azot) | 1,48 | — |
| 3102 30 90 | Amonyum nitrat | 2,6 | — |
| 3102 40 10 | CAN (kalsiyum karbonat karışımlı) | 2,23 | — |
| 3105 30 00 | DAP | 0,55 | — |
Değerler toplam (doğrudan + dolaylı) emisyonu gösterir ve Türkiye satırlarıdır — Türkiye değerleri bu sektörde "diğer ülkeler" değerlerinin belirgin altındadır (örn. amonyakta 2,27 vs 3,13). Kendi kodunuzu sorgulama aracından kontrol edin.
Varsayılan değerle beyan eden ithalatçı, değerin üzerine yıla göre artan bir pay öder: 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’de %30 (gübre ürünlerinde %1). Kaynak: Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 (düzeltme: (AB) 2026/1740).
Maliyet ölçeği
Kaba ölçek: amonyum nitrat (3102 30 90) için Türkiye varsayılan değeri 2,60 tCO₂e/t. Güncel sertifika fiyatıyla (Q2 2026: 75,28 €/tCO₂e) bu, ton başına yaklaşık 196 € — gübrede pay yalnızca %1 olduğu için eklenti küçük. Ürede (~1,48) ton başına yaklaşık 111 €. Tesisiniz N₂O azaltım (katalizör) yatırımı yaptıysa gerçek değeriniz varsayılanın çok altına inebilir — doğrulanmış veri bu sektörde özellikle nitratlı ürünlerde büyük fark yaratır.
Güncel sertifika fiyatı →Üretim rotaları ve öncüller
Sektördeki başlıca rotalar
- Amonyak: buharlı reformasyon (doğal gazdan)
- Nitrik asit: amonyağın katalitik oksidasyonu
- Üre: amonyak + CO₂ sentezi
- Karışık gübreler: öncüllerin harmanlanması/granülasyonu
Zincir amonyakla başlar: amonyağın öncülü hidrojendir; nitrik asit ve ürenin öncülü amonyaktır; karışık gübrelerin öncülleri amonyak, nitrik asit, üre ve diğer karışık gübrelerdir (Rehber No. 3, Tablo 4-2). İki teknik ayrıntı önemli: nitrik asit üretiminden geri kazanılan ısı, ısı dengesinde hesaba katılmaz; ve nitratlı gübrelerin öncülü olan nitrik asit N₂O taşıdığı için, öncül verisi alırken N₂O’nun dahil olup olmadığını mutlaka sorun — dahil değilse toplamınız olduğundan düşük çıkar ve doğrulamada düzeltilir.
Tesisinizde ne izlemelisiniz?
Doğrulanmış gerçek veriyle raporlamak isteyen bir üreticinin kayıt altına alması gereken başlıca kalemler:
- N₂O emisyonları: nitrik asit üretiminde ölçüm temelli izleme — sektörün en kritik ve en çok gözden kaçan kalemi.
- Yakıt ve hammadde: reformasyon için doğal gaz tüketimi (hem yakıt hem hammadde olarak), miktar ve alt ısıl değerle.
- Elektrik: dolaylı emisyon da fiyatlandığı için tesisin elektrik tüketim kaydı doğrudan parasal sonuç doğurur.
- Öncül alımları: amonyak, nitrik asit veya üre satın alınıyorsa miktarları ve tedarikçiden gelen gömülü emisyon verisi (N₂O dahil mi, sorulmalı).
- Üre üretiminde bağlanan CO₂: üre sentezinde kullanılan CO₂’nin kaynağı ve muhasebesi, kütle dengesinde belgelenmelidir.
Sık sorulanlar
Gübrede varsayılan değer payı neden %1?
Komisyon, varsayılan değerlerin üzerine eklenen payı gübre ürünleri için diğer sektörlerden farklı belirledi: 2026-2028 boyunca %1 (diğer sektörlerde 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’de %30). Kaynak: Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621.
N₂O gömülü emisyona giriyor mu?
Evet. Nitrik asit üretiminin baskın sera gazı N₂O’dur; küresel ısınma potansiyeli üzerinden CO₂ eşdeğerine çevrilir ve gömülü emisyona dahil edilir. Nitratlı gübre üreten veya nitrik asit satın alan tesisler için toplamın önemli parçasıdır.
DAP/MAP gibi fosfatlı gübreler kapsamda mı?
Azot içerdikleri için evet — DAP (3105 30 00) ve MAP (3105 40 00) kapsam içindedir ve görece düşük varsayılan değerler taşır. Azot içermeyen saf fosfor/potasyum gübreleri ise kapsam dışıdır.
Sonraki adım
Ürünlerinizin hangi değerle karşılaşacağını görün, tesis verinizden ön tahmin üretin, takvimi netleştirin:
Sektörünüze özel bir sorunuz mu var?
Tesis verinizin durumunu ve doğrulamaya hazırlığınızı doğrulayıcı gözüyle değerlendirelim.
İletişime Geçin →Kaynaklar
Varsayılan değerler: Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 (düzeltme: (AB) 2026/1740), Ek I. Doğrudan/dolaylı kural: Tüzük (AB) 2023/956, Md. 7(1) ve Ek II. Öncüller ve rotalar: Komisyon Rehber No. 3, Tablo 4-2. Sertifika fiyatı: Komisyon resmî fiyat sayfası (Q2 2026). Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; beyan hazırlarken güncel resmî metinleri esas alın.
Bu sektördeki ürününüz için: CN kodunuzun SKDM kapsamında olup olmadığını kontrol edin, varsayılan değerinizi sorgulayın veya yıllık SKDM maliyetinizi hesaplayın — üçü de ücretsiz, kayıt istemez.