TR-ETS pilot dönemi netleşti: 2026 raporlama, 2027 ilk teslim yükümlülüğü

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nin Geçici 1’inci maddesi, pilot uygulama döneminin kapsamını, süresini ve uygulama esaslarını Karbon Piyasası Kuruluna bırakmıştı. Temmuz 2025’te kamuoyuna açılan taslakta yer alan pilot dönem tarihleri, sektör listesi ve ücretsiz tahsisat oranı nihai Yönetmelik metninde bulunmuyordu. İklim Değişikliği Başkanlığının duyurduğu KPK/2026/1 sayılı Kurul kararı bu belirsizliği giderdi.

Karara göre pilot dönem, 2026 ve 2027 yıllarına ait sera gazı emisyonlarını kapsıyor. Kapsama, yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerinde olan kategori B ve kategori C tesislerden elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde faaliyet gösterenler giriyor. Bu liste, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) kapsadığı sektörlerle örtüşüyor.

Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı, kıyas yöntemine göre yüzde 100 olarak belirlendi. Buradaki kritik ayrım oranın kendisi değil, hesabın yöntemi: Yönetmeliğin 13’üncü maddesi uyarınca ücretsiz tahsisat, tesisin gerçekleşen emisyonuna göre değil, alt tesis bazında ilan edilecek kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı ve sektörel faaliyet katsayısının faaliyet seviyesiyle çarpılmasıyla hesaplanıyor. Emisyon yoğunluğu kıyas değerinin üzerinde kalan tesisler, oran yüzde 100 olsa dahi açık verebilecek.

Uygulama takvimi bakımından 2026 bir raporlama yılı olarak işleyecek; ilk tahsisat teslim yükümlülüğü 2027 emisyonlarıyla başlayacak. Pilot kapsamdaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren iki ay içinde sunması gerekiyor. Sayısal kıyas değerleri, sektörel faaliyet katsayıları ve Ulusal Tahsisat Planı ile EPDK’nın piyasa işletim düzenlemesi ise henüz yayımlanmadı; tesislerin gerçek karbon maliyeti bu belgelerle netleşecek.