SKDM'nin kapsamı işlenmiş ürünlere genişliyor: Parlamento pozisyonunu bu ay oyluyor

Avrupa Komisyonu’nun 17 Aralık 2025’te sunduğu yasa teklifi, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM/CBAM) kapsamını 2028’den itibaren çelik ve alüminyum yoğun işlenmiş ürünlere genişletmeyi, dolanma (circumvention) önleyici tedbirleri güçlendirmeyi ve elektriğe ilişkin kuralları uyarlamayı öngörüyor. Teklif, Komisyon’un Avrupa Çelik ve Metaller Eylem Planı’nda belirlediği hedeflere dayanıyor: SKDM’nin bugünkü hâli yalnızca temel malzemeleri kapsadığı için, karbon kaçağı riskinin değer zincirinin aşağısındaki ürünlere kaymasını önlemek amaçlanıyor.

Konsey pozisyonunu Haziran 2026’da kabul etti. Avrupa Parlamentosu’nda dosyadan sorumlu Çevre, İklim ve Gıda Güvenliği Komitesi (ENVI) ise 6 Temmuz 2026’da görüşünü 56 kabul, 11 ret ve 12 çekimser oyla onayladı. Komite, Komisyon’un kapsam genişletme yaklaşımını destekliyor; kapsama girecek işlenmiş çelik ve alüminyum ürünleri arasında bağlantı elemanları (cıvata, somun, vida), tel, yay ve çeşitli ev eşyaları sayılıyor. ENVI, kapsama alınacak ürünlerin şeffaf ve nicel bir metodolojiyle belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Dolanma önleyici tedbirlerde ENVI daha ileri gidiyor. Komite, eşyada “önemsiz değişiklik” yapma yasağının küçük çaplı işleme faaliyetlerini de kapsaması gerektiğini açıklığa kavuşturuyor ve dolanma tespit edilen hâllerde Komisyon’a gerçek menşe ülkesinin varsayılan değerlerini uygulama yetkisi verilmesini destekliyor. Şebeke istikrarını sağlamak amacıyla AB dışından ithal edilen elektrik akışları için ise istisna öngörülüyor.

Aynı pakette yer alan Geçici Karbonsuzlaşma Fonu (TDF) için ENVI, 59 kabul, 16 ret ve 6 çekimser oyla görüş bildirdi. Komite fonun kapsamını gübre üreticilerini ve karbon maliyeti artan alt kullanıcıları içerecek şekilde genişletiyor; üre, amonyum nitrat ve amonyum sülfat uygun ürünler listesine ekleniyor. Fonun süresi Komisyon’un önerdiği 2028 yerine 2027-2029 olarak öne çekiliyor ve kullanılmayan gelirlerin üye devletlere iade edilmesi yerine Paris Anlaşması kapsamındaki iklim finansmanı taahhütlerine yönlendirilmesi öneriliyor.

Parlamento’nun genel kurulda pozisyonunu kabul etmesi Eylül oturumunda bekleniyor. Bu oylamanın ardından Konsey ile üçlü müzakere (trilog) süreci başlayacak; nihai metnin 2026 sonu veya 2027 başında kabul edilmesi öngörülüyor. Türkiye’den AB’ye işlenmiş çelik ve alüminyum ürün ihraç eden üreticiler açısından, bugün kapsam dışında olan pek çok ürün grubunun 2028’den itibaren gömülü emisyon beyanı ve sertifika yükümlülüğüne girmesi anlamına geliyor.